Als één van de ouders sterft

De dood van een ouder maakt definitief een einde aan het sprookje van ‘Er was eens….’ Papa of mama komt echt nooit meer terug. De dood is onherroepelijk en dompelt de achtergebleven ouder en de kinderen onder in een rouwproces. Het ingewikkelde van dit rouwproces is dat het bij de ouder en de kinderen anders verloopt. Partnerverlies is iets anders dan (jong) ouderverlies. Kinderen kunnen pas rouwen als ze voelen dat hun omgeving hun verdriet aankan. Ze rouwen niet voortdurend, maar stukje bij beetje. Ze kunnen overstappen van dikke tranen naar spelen bij het graf.

Als het leven verder gaat en er een nieuwe partner in beeld komt, verandert er opnieuw heel veel voor kinderen. Het welslagen van het nieuwe gezin hangt af van de manier waarop de overleden ouder aanwezig kan blijven. Met foto’s, verhalen en rituelen. Hoe mooier je dit doet als (stief)ouder, hoe beter het is voor de kinderen.

Joke Goudswaard, trainer bij Phoenix Opleidingen en werkzaam in haar eigen praktijk voor rouw, vertelt dat ouders of leerkrachten die te maken krijgen met kinderen en dood het liefst recht over willen steken van ‘er was eens’ naar ‘en ze leefden nog lang en gelukkig.’ Ze willen als het ware Roodkapje zonder Boze Wolf; uit bescherming van het kind. De kunst is om kinderen te helpen hun eigen reis te maken en de Put niet over te slaan. Als kinderen de Put op hun eigen manier mogen ervaren, stelt ze dit gerust. Ga als ouder niet voorbij aan de onverbiddelijkheid van de dood, je mag zelf ook blijven schrikken.

Als ik Joke vraag wat zij wil meegeven aan nieuwe gezinnen die ontstaan na het overlijden van één van de ouders schets zij drie perspectieven

•        Het perspectief van het kind. Wat heeft het kind nodig? Kijk daarnaar en zet dat voorop.

•        Het perspectief van de achterblijvende ouder: ‘wat je ook doet, je kunt het nooit goed doen. Er was eens komt nooit meer terug, er blijft leegte.

•        Het perspectief van de dode ouder: deze blijft systemisch gezien altijd aanwezig en kan een krachtbron zijn. Hij of zij kan een ‘zegen’ geven: ‘wat fijn dat jullie een nieuwe kans krijgen!’

‘En de nieuwe ouder?’ vraag ik Joke. Ze antwoordt heel rustig dat ze dat perspectief even buiten beschouwing laat. ‘Als pleegmoeder weet ik als geen ander, hoe je als nieuwe ouder probeert nog beter te zijn of  je best doet om het goed te maken. Erken dat dat niet kan…’ Ze lacht en zegt dan: ‘Eigenlijk moet je een waarschuwing boven je artikel zetten in de trant van: dit helpt niet om je uit de put te krijgen. Blijf in elk geval – wat je ook tegenkomt in jezelf – geloven in je verlangen naar heelheid en jouw betekenis in het vervolgverhaal.’

Dit blog is geïnspireerd door ‘Toveren in het donker’ van Joke Goudswaard, een prachtige workshop over rouwverwerking bij kinderen en de kracht van verhalen. Eerder verschenen in het maartnummer van het Magazine van Nieuw Gezin, een nummer gewijd aan samengestelde gezinnen die ontstaan na het overlijden van één van de ouders.

 

Categorieën: Geen categorie, rouw, samengesteld gezin en verdriet

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *