ZEER

Ruim anderhalve week na het symposium ZEER. Hoe kan ik vertellen wat dat met mij deed? Nog nooit eerder heb ik zoveel mensen bij elkaar gezien met eenzelfde levensthema, jong ouderverlies. Mannen, vrouwen, jong, oud, sommigen de zestig al gepasseerd.En onze vaders en moeders zijn erbij, in beeld. Een prachtige compilatie van foto’s draait mee tijdens delen van het programma.

De kennismaking…’vertel aan je linker buurman of buurvrouw in drie minuten iets over jouw ouder.’ Links van mij is het raam. ‘Als je geen linker buurman of buurvrouw hebt vertel je het aan degene vóór je.’ Vóór mij is een lege stoel. Leegte, zo is het precies, schiet er door me heen. Leven zonder herinneringen: ik was immers pas twee toen mijn moeder overleed. Te jong om mij haar te herinneren.
Rechts van de lege stoel vóór mij zit een vrouw die ook geen gesprekspartner heeft. Ik ga naast haar zitten. Zij verloor haar vader toen ze vier jaar was. Haar moeder hertrouwt met een lieve man. Ze heeft nauwelijks herinneringen aan haar vader ‘en dus ook geen verdriet.’ Toch krijgt ze een burn-out. Ze stopt met haar werk en gaat een opleiding doen. Stukje bij beetje rouwt ze om het verlies dat al zo lang geleden is.

Moeders
Vaders
De meesten in zwart-wit
Allemaal jong
Tijdsbeeld

Ze lachen
Of kijken ernstig
Ze leven daar nog
Op die foto’s

In het echt
Zijn ze dood
Al heel lang

Ze hebben allemaal
Jonge kinderen
Achtergelaten

Op die foto’s
Wisten ze nog van niets

Moeders
Vaders
Over sterven
Weten zij meer dan wij

Over-leven
Kunnen wij…

Tamar van der Steen maakt een indringende verbeelding over haar eigen ervaring van jong ouderverlies. Ze kan inmiddels glimlachen om zichzelf als klein meisje dat in de trein aan medepassagiers vertelt: ‘mijn papa is dood. Maar ik heb alweer een nieuwe hoor!” Op het toneel een muur van dozen om je achter te verstoppen, een gekke hoed en een clownsneus om te laten zien dat echt alles goed gaat, hoor! En dan de stemmen die ze voortdurend hoort: ‘Een mening? Hoezo, ik? Ik heb helemaal geen mening. Doe ik het wel goed? Vinden ze me aardig? Ze vinden me vast niet aardig. Zie je wel, ik kan het niet! Maar niemand mag zien dat ik het niet kan….’ Enzovoorts, enzoverder. Altijd scannen, altijd meer bij de ander zijn dan bij jezelf. Totdat het stokt.

Het is mooi om in de workshops collega-opstellers aan het werk te zien. Zij werken met het levensintegratieproces. Uit de volwassen positie kijk je naar een representant voor jezelf als ongeboren kind, het jonge kind en de jeugd. Voelen en ervaren wat daar speelt en of er nog iets onaf is. Mag er nog iets gezegd worden?
‘Ik zie je. Wat heb je het goed gedaan. Ik kan zien hoe moeilijk het voor je was. Ik ben trots op je.’
Ik mag representeren, vaak op de plekken van het jonge kind en de jeugd. Ik voel de onrust en het verdriet. ‘Tien procent!’ zegt de begeleider tegen me. Ik weet het…ik hoef maar 10% te voelen van wat er is. Dat is genoeg voor nu.

’s Middags volg ik een workshop over de ontwikkelingsstadia van een kind. Hoe ziet het fundament eruit bij kinderen die een ouder hebben verloren? En als er een steen scheef ligt, kun je dan daarna nog je toren verder bouwen? Mijn groepje kiest een alternatieve route: we delen verhalen en bevragen elkaar. We zijn nieuwsgierig naar elkaars leven.
De muzikant die aan het einde van de dag een liedje over zijn vader zingt heeft al grijze haren. Hij heeft al veel verwerk-werk gedaan zoals hij het zelf noemt. En toch moet hij huilen. Over de vader die er ineens niet meer was. Zodat hij niemand meer had om mee te spelen zoals je dat met een vader doet. Bij de borrel blijf ik niet lang. Het voelt alsof ik een Post-it op mijn voorhoofd heb met ‘message file too big.’ Er kan niets meer bij. Al die verhalen, al die levens, al dat verdriet en gemis…

Niet van mij
Oefening begrenzen
En toch ook contact maken
Jij bent zo mooi
Anders dan ik…

Jong ouderverlies is één van de thema’s waar ik mee werk in mijn eigen praktijk Dichterbij. In het najaar van 2017 verschijnt mijn boek Hartmama. Je kunt het wordingsproces van dit boek volgen op de gelijknamige Facebookpagina. Ik ben blij met jouw like.

is

Categorieën: jong ouderverlies, rouw en verdriet

Comments

  1. Lennie de Man

    Ik ben stil van je prachtige blog en tijdens het lezen rolden heel stilletjes de tranen over mijn wangen.
    Het volgende gedicht schreef ik twee maanden voordat ik 42 jaar werd, de leeftijd die mijn vader net niet mocht halen.
    Angst had mij dat jaar in de greep…..

    De dood van een vader

    Pappa
    te jong
    te vroeg
    weggenomen.

    Als kind van acht
    begreep ik niet
    waarom
    nog zoveel te vragen
    nog zoveel te leren
    nog zoveel nodig.

    Een foto
    een zwart gat
    een verhaal
    zonder herinnering
    het gemis
    niet te accepteren.

    Veel later
    begreep ik pas
    zo ver weg
    maar toch dichtbij
    zo onbekend
    maar toch herkenbaar.

    Want het grootste deel
    van mij
    ben jij.

    Zo dichtbij
    zo bekend
    Pappa.

    ©Lennie de Man

    Door het verlies van mijn vader voelden mijn kinderen en ik vele jaren later vanaf het allereerste contact een woordeloos verbond, 2 zoons die 6 en 8 jaar waren toen hun moeder overleed. Ik mocht hun tweede moeder worden.

    En dit jaar op mijn verjaardag, 53 jaar na zijn overlijden, kon ik plots dankbaarheid voelen dat hij op mijn verjaardag begraven is, zag ik opeens in dat hij en ik, juist daardoor, extra verbonden zijn gebleven. Dat inzicht zorgde voor rust en voelde als een groot cadeau!

    Het leven neemt, maar geeft ook gul!

    • Dank je wel Lennie, voor jouw prachtige reactie! Zo herkenbaar, het gevoel niet ouder te zullen worden dan de leeftijd waarop je vader overleed. Zo precies en liefdevol zijn jouw woorden…Hoe mooi ook dat jij tweede moeder bent geworden van twee zoons die jong hun moeder moesten missen. Dat had niet beter gekund, voor jou en voor hen <3

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *